Bebeğin yüzü ultrasonda ilk kez 11-14. hafta taramasında, çoğunlukla yandan bir profil olarak seçilir. Dudak, burun ve gözler 18-22. haftadaki ayrıntılı ultrasonda tek tek incelenir. Yanakların dolduğu, "bebek yüzü" dediğimiz görüntü ise gebeliğin son aylarında ortaya çıkar. Hepsi bebeğin o günkü duruşuna bağlıdır, net bir kare garanti olmaz.
Bebeğin yüz hatları ne zaman oluşuyor?
Yüzün temeli gebeliğin ilk üç ayında atılır. MedlinePlus'ın gelişim takvimine göre 6-7. haftalarda gözler ve kulaklar oluşmaya başlar. 10. haftada yüz hatları belirginleşir, göz kapakları kapanmaya, dış kulak biçim almaya başlar. 11-14. haftalarda yüz iyice biçimlenmiştir. Bu haftalar son adet tarihinden sayılır.
Sonrası ayrıntıdır. Kaşlar ve kirpikler 22. hafta civarında belirir, göz kapakları 27-30. haftalarda açılıp kapanmaya başlar. Bebek 23-25. haftalarda yağ depolamaya başlar, 31-34. haftalarda hızla yağ alır. Yüzün dolgun görünmesi bu yüzden geç haftalara kalır. Erken haftalarda ince, kemikli bir yüz görmeniz beklenen bir şeydir.
11-14. hafta taramasında yüzde ne görülür?
Bu taramada genellikle bebeğin yan profili görülür. Uluslararası ultrason derneği ISUOG'un Türkçe hasta broşürüne göre ilk üç ay muayenesinde yüz de erken anatomi değerlendirmesinin parçasıdır ve iki düzlemde incelenir. Tarama çoğunlukla karından yapılır, broşüre göre en iyi görüntü için bazen vajinal prob gerekebilir. Broşür ailelere şu soruları öneriyor: bebeğimin yüzü değerlendirildi mi, profilini görebilir miyim, burun kemiği var mı?
T.C. Sağlık Bakanlığı'nın doğum öncesi bakım rehberi bu dönemi 11-14. hafta olarak veriyor ve ense saydamlığı ölçümünü de bu taramaya bağlıyor. ISUOG broşürü muayenenin genellikle 12-14. haftalar arasında yapıldığını söylüyor. Küçük bir fark, ama bilmeniz iyi olur.
Beklentiyi baştan ayarlamakta yarar var. Bu haftalarda bebeğin başı vücudunun neredeyse yarısı kadardır ve ekranda gördüğünüz şey bir siluettir. ISUOG'a göre en iyi cihazla bile bütün anormallikler bu kadar erken görülemez.
18-22. hafta ayrıntılı ultrasonunda yüze nasıl bakılır?
Ayrıntılı ultrasonda yüz üç ayrı kesitte incelenir. ISUOG'un temel eğitim dersinde bu kesitler şöyle sıralanıyor: önden bakışta üst dudak, burun ve burun delikleri, ardından iki göz çukuru ile göz mercekleri, son olarak tam ortadan alınan yan profil.
| Tarama | Hafta aralığı | Yüzde bakılanlar |
|---|---|---|
| İlk üç ay taraması | 11-14 (Sağlık Bakanlığı), 12-14 (ISUOG broşürü) | Yan profil, burun kemiği |
| Ayrıntılı ultrason | 18-22 (Sağlık Bakanlığı), 18-21 (NHS) | Üst dudak ve burun, iki göz çukuru ve mercekler, yan profil |
Hafta aralığı ülkeye göre biraz oynuyor. Sağlık Bakanlığı rehberi fetal anomali taramasını 18-22. haftalar arasına koyuyor. İngiltere'de NHS aynı taramayı 18-21. haftada yapıyor, gerekirse 23. haftaya kadar uzatıyor. NHS'in baktığı on bir durumdan biri dudak ve damak yarığı. Aynı sayfa taramanın her şeyi bulamadığını da açıkça yazıyor.
NHS'e göre tarama yaklaşık 30 dakika sürüyor ve taramayı yapan kişi bebeğin kemiklerine, kalbine, beynine, yüzüne bakarken sessiz kalabiliyor. Bunu önceden bilmek o sessizliği daha kolay taşınır kılıyor.
Bu taramada hekim yapılara tek tek bakar, güzel bir kare yakalamak ikinci plandadır. Yüzü görmek istediğinizi muayenenin başında söylemenizi öneririz. Uygun bir an yakalanırsa hekim size profili gösterebilir.
2 boyutlu görüntüde yüz neden tuhaf görünüyor?
Çünkü 2 boyutlu ultrason bir kesit gösterir, yani yüzün içinden geçen tek bir dilimi. Acıbadem'in ultrasonografi sayfası farkı böyle anlatıyor: standart 2 boyutlu ultrason dokuların kesitsel görüntüsünü oluşturur, 3 boyutlu ultrason ise bu kesitleri birleştirip bebeğin yüzü gibi yüzey yapılarını gösterir.
Kesit, bir elmayı ortadan kesip içine bakmaya benzer. Ekrana cildin yanında altındaki kemikler ve göz çukurları da girer, ortaya iskeleti andıran bir görüntü çıkabilir. Buna bebeğin henüz yağ depolamamış olmasını ve göz kapaklarının yaklaşık 28. haftaya kadar kapalı durmasını ekleyin. Görüntünün alışılmadık durması büyük ölçüde yöntemden gelir.
Yine de bir görüntü içinize sinmediyse internette karşılaştırma yapmayın. Taramayı yapan hekime "burada ne görüyoruz" diye sorun.
Yüz neden bazen hiç görülemiyor?
En sık neden bebeğin duruşudur. NHS, bebek çok hareket ediyorsa ya da uygun pozisyonda durmuyorsa taramanın uzayabildiğini anlatıyor. Böyle durumlarda anne adayından biraz yürümesi ya da bir şeyler yemesi istenebiliyor. Yine net görüntü alınamazsa yeni bir randevu veriliyor.
Bebek yüzünü öbür yana dönmüş ya da eliyle kapatmış olabilir. NHS bunu taramanın olağan bir parçası olarak anlatıyor. O gün olmazsa bir sonraki randevuda yeniden bakılır. İncelemenin tamamlanıp tamamlanmadığını hekiminize sorabilirsiniz.
Ultrason çıktısı bebeğin kime benzediğini gösterir mi?
2 boyutlu bir profil görüntüsü burun ve çene hattı hakkında fikir verebilir, daha fazlasını beklemeyin. Yüzey görüntüsü veren 3 ve 4 boyutlu çekimler daha çok şey gösterir. Hangi haftaların söylendiğini 4 boyutlu ultrason kaçıncı haftada yapılır yazısında derledik.
Önerimiz çıktıyı saklamanız. Doğumdan sonra bebeğinizin profiliyle yan yana koyup bakmak, şimdiden tahmin yürütmekten daha eğlenceli.
Bebish gibi bir uygulama ultrason görüntüsünü ikinizin fotoğrafıyla birlikte okuyup eğlencesine bir portre çizebilir. 14. haftadan önce ultrasonda yüz hatları henüz seçilmediği için Bebish o haftalarda ultrasonu göndermez, portreyi iki fotoğraftan çizer. Bu çizimin tıbbi bir anlamı yoktur. Ayrıntısı ultrason fotoğrafından bebek tahmini sayfasında.
Kaynaklar
- MedlinePlus Tıp Ansiklopedisi, Fetal development
- ISUOG Hasta Bilgilendirme Serisi, Gebeliğin İlk 3 Aylık Döneminde Fetal Yüz Değerlendirmesi
- ISUOG Basic Training, Examining the Upper Lip, Face and Profile
- T.C. Sağlık Bakanlığı, Doğum Öncesi Bakım Yönetim Rehberi (2018)
- NHS, 20-week screening scan
- Acıbadem Sağlık Grubu, Ultrasonografi
Bebişinizle şimdiden tanışın
Annenin ve babanın birer fotoğrafını, varsa ultrason görüntünüzü ekleyin. Bebish bebişinizin gerçekçi portresini çoğu zaman bir dakikadan kısa sürede çizsin.
Bebish'e göz atın